WARRANTY

MALILIIT NA PROBLEMA NA LUMALAKI Ni Relly Carpio

Alam nyo ba na kapag nasira ang inyong cellphone ay maari ninyong ipaayos ito ng libre sa pamamagitan ng warranty? At habang inaayos nila ang inyong cellphone ay maari kayong humiram ng isang service unit cellphone? At kapag sinuwerte ka ay mas maganda kaysa sa iyong cellphone na pinaaayos ang inyong mahihiram? Iyan ang nagagawa ng warranty.

Pero huwag nyo naman hilingin na masira ang cellphone ninyo para makahiram lang ng elite service unit! Dapat alagaan ang inyong cellphone! Ang cellphone, tulad ng ibang mga kagamitan ay nasisira sa gamit habang tumatagal. At tulad ng ibang mga gamit na inyong binili, ito ay dapat pangaingatan, lalo sa panahon na ito na hindi biro ang pera.

Kada bili ninyo ng cellphone ay mayroon itong kasama na resibo at siyempre, ang warranty card. Itabi ang resibo dahil ito ang pinakalegal na documento na inyong panghahawakan na may binili kayo na cellphone sa legal na pamilihan. Ang warranty card ay punuan sa madaling panahon at ipadala sa distributor o kaya ay sa manufacturer. Minsan, kapag tinamad kayo, ay maari nang maging ebidensiya na within warranty period o nasa loob pa ng warranty period ang inyong binili.

Ano nga ba ang warranty? Ang warranty card ay isang maliit na piraso ng karton na siyang inyong pupunuan ng inyong mga datos na siyang ibibigay sa local distributor at manufacturers ng cellphone para malaman nila na bumili ka ng isang cellphone nila. Dahil sa mga batas tungkol sa mga pagbebenta ng mga electronic na kagamitan dito sa Pilipinas ay kailangan nilang magbigay ng warranty period o panahon na maari pang pwedeng papalitan o ibalik ng mamimili ang kanilang binili na gamit. May mga establisiyamento na nagbebenta ng cellphone na makatapos ninyong magkaliwaan ay hihingin na nila ang inyong warranty card para mapadala na nila sa manufacturer.

At dapat naman na makatapos ninyong bilhin ang cellphone ay buksan na ninyo ito para matesting, baka kung kailan kaya makauwi eh tsaka nyo pa malaman na may sablay pala ang nabili ninyo. Mas maganda na naanduon pa kayo diba? Also, obserbahan ang cellphone na bago, kapag mayroon kayong napapansin na hindi ninyo gusto ay magtanong agad sa service center kung normal iyon. May kakilala ako na anim na buwan nagtiis sa malabong LCD ng cellphone ampala ay may depekto ang kanyang nabili. Ambobo! Hahahaha!

Ang warranty lang ang pinanghahawakan ng distributor at ng manufacturers, ang warranty at mga original parts. Kada cellphone na bibibili mula sa authorized na distributor ay may 6 months pataas na warranty. Ang mga iba ay may mas matatagal pa na warranty sa ilang models nila. Pero madalas sa hindi ay isang taon. Importante na kada bili nyo ng cellphone ay inyong ipadala agad ang warranty card sa distributor.

Madalas ay inaabot ng mula isang araw hanggang dalawang linggo ang pagpapaayos ng cellphone. Pero hindi mo makukuha ang libreng serbisyo na ito kapag hindi mo inasikaso ang warranty card ng cellphone mo.

~0~0~0~0~0~0~0~

Q: Gud PM pwede po bang maibalik sa dati ang signal ang 3210 ko kasi one bar nalang ang signal ngayon, pero dati full bar siya. kaya gumagaralgal ang voice call at mahina ang tunog.

Tatlong bagay lang iyan. Una, sira na ang iyong antenna module; ikalawa, mahina na at kailangang palitan ang inyong baterya, at ikatlo, ang cellsite na malapit sa inyo ay naharangan o kaya ay nilipat. Dahil mas malabo itong ikatlo ay dalhin ang inyong cellphone sa isang authorized service center para matingnan.

Q: Wat ang dapat kong gawin sa new cell ko. Kasi hindi makasend ng text at call. Padala galing abroad, tnx u very!

Iyan ang madalas na nagiging problema dito sa atin, madaming nagpapadala ng cellphone mula sa ibang bansa para dito gamitin. Ngunit, ang mga cellphone na napapadala ay minsan locked sa isang network provider sa bansa na iyon. Doon nagsisimula ang problema dahil kailangang magpa-open line pa ang napadalan ng cellphone. Iyon na lang ang maari mong gawin, dalhin sa isang authorized service center para ma-setup para dito sa Pinas.

Q: Tanong ko po kasi ang cellphone ko kung may tawag ako at apat ang bar ng battery bakit bigla nag one bar kaagad, o pag dalawang bar at may tawag namamatay kaagad ang cell ko.

Ang baterya ng cellphone ay mayroon lamang anim na buwan na effective life use. Ganoong katagal lang ang warranty nila dahil makatapos ng anim na buwan ay liliit na ang tagal at laki ng kapasidad nito. Baka kailangan mo nang magpalit ng baterya. Patingnan sa authorized service center ang cellphone. Baka din dahil grounded ang battery connectors at nakakasira ng baterya. Dapat mong malaman na ang baterya ng cellphone ay naglalaman lamang ng bilang na oras ng buhay. Kada beses na ito ay iyung pailawin patunugin o magvibrate ay mababawasan ito ng isang minuto ng standby kung tawagin. Kada minutong tawag ay mawawalan ka ng isang oras na standby. Kaya kung ikaw ay text ng text o madalas tumawag ay huwag ka ng umasa ng matagalang oras ng standby.

~0~0~0~0~0~0~0~

Padala ang mga katanungan ninyo tungkol sa T.E.C.H. (Telephones, Electronics, Computers at Hardware) sa walastech@gmail.com at sasagutin namin sa mga susunod na column. Basahin sa http://walastech.blogspot.com ang mga dating issue. -014-

REFURBISHED PHONES

Reconditioned Cell Phones Ni Relly Carpio

Alam nyo ba na madalas ang reconditioned at refurbished phones ay galing sa magnanakaw o kaya ay wala nang warranty at hindi na papansinin ng mga cellphone manufacturers ng walang bayad para sa repair at service? Na baka laking sakit ng ulo lang ang inyong makukuha sa pagbili ng cellphone na ganyan?

Hindi nirerecomenda ng WALASTECH! na mamili kayo ng reconditioned o refurbished na cellphone. Hindi sinusuportahan ng cellphone manufacturers ang warranty at free repair ng mga iyan.

Sige para ma-testing nyo po, pumunta kayo sa bentahan ng mga cellphone manufacturers, iyung mga stall nila mismo sa mall, tanong mo kung may reconditioned o refurbished units sila na ibinebenta. Wala. Kasi, bakit ka nga naman magbebenta ng defective at luma? Eh kung pumalya iyan? Eh di damay na naman ang pangalan ng iyung kumpanya.

Nagtanong si Jay ng Pasig: Hindi po ba magtatagal ang reconditioned na cellphone? Paano po ba malalaman kung reconditioned ang cell?

Natatawa naman ako sa mga nagbebenta ng mga reconditioned na cellphone bna ito. Hindi ba naiisip ng mga taong ito ang ibig sabihin ng reconditioned? Inayos mula sa pagkasira. At refurbished? Dating reject pero inayos muli. Ang refurbished pareho ng restored. May sira, pero ibinalik sa dati, parang bago.

Ang tanong: Sino ang nagrestore? Sino ang nagreconditon? Sino ang nagrefurbish? Iyung factory ba? Sagot: Hindi. Sila-sila rin. Mas maganda pang sabihin na lamang nila na second-hand iyung mga cellphone. At least iyan totoo, at walang sisihan pag nagkaproblema. Diba?

Ang mga "reconditioned" na cellphone ay matatagpuan lamang sa gray market o sa black market dahil hindi nga nagbebenta ang mga manufacturers ng ganitong mga cell. Maski iyung mga nilalagay nila sa Sale ay mga brand new units.

Kaya kung ang cellphone ay nasa mga maliliit na stalls sa mga tagong lugar ng mall at sa mga cellphone repair shops na bumibili at nagbebenta ng second hand cellphones, malaki tsansa, ito ay mga refurbished o reconditioned na cellphone. Lalo na kung ito ay hindi nalakalagay sa loob ng isang matinong sealed box, at walang kasamang manual, at ang accessories ay hindi nakasealed plastic bags.

Pero dahil distributors at resellers pa rin itong mga ito, kahit na stall sila sa pinakaluklok na lugar, maari pa rin na brand new ang inyong mabibili basta ito ay nasa original sealed box. Kung gusto mong makasigurado na brand new ang inyong binibili, bumili ka direkta mula sa mga manufacturers o sa network providers sa mall. Di ka nga lang makakatawad.

Hindi naman illegal ang gray market, sa lahat ng healthy economies merong ganyan. Kapag unhealthy ang isang economy, diyan naglilipana ang black market: iyung mga kagamitan na talagang smuggled o galing sa magnanakaw.

Sa gray market kasi, ang mga kagamitan na second hand at halos hindi na nakukuhanan ng gobyerno ng sales taxes ang siyang binibenta, di tulad sa legal market. Nakakakuha na lamang ang gobyerno ng kaunti kapag ang sale value ay malaki at kailangan ng rehistro ng gamit, tulad ng bahay o ng kotse. Kaya ito nabansagan na gray market. Alam ng gobyerno, pero dahil di naman gaanong kasamaan, pinapabayaan.

At kahit nga may gray market ay hindi naman aangal ang mga cellphone manufacturers, dahil iyung mga umiikot na iyan ay napagkakitaan na nila, wala na silang pakiaalam diyan, at kapag may gumamit pa niyan at nasira ay kikita pa sila pag may nagparepair. Madalas ay inaabot ng mula isang araw hanggang dalawang linggo ang pagpapaayos ng cellphone. Pero hindi mo makukuha ang libreng repair kapag hindi mo inasikaso ang warranty ng cellphone mo.

Q: May tatanong lang po ako, ang cell ko ay N3530, kahit bago ang battery, bigla nalang po namamatay ung power, isang beses lang araw araw, may deprencia na kaya ang power switch?

Mas malaki tsansa eh may sira ang battery na nabili mo, o kaya ay madumi ang connectors ng battery. Pag minalasmalas ka eh may short circuit sa loob ng cell. Dalhin sa mapapagkatiwalaan at authorized repair center.

Q: Gud PM po. Pwede po ba ninyong ibigay sa akin ang password para makaavail ako ng GPRS? Ilan ho ba ang dapat iload sa celfon ko 2 avail d services? May GPRS ba itong cell ko?

Medyo natawa ako dito kasi N3310 ang cell niya, pero convinced siya na may GPRS siya. Chaka! Pero sa mga may problemang ganito, pumunta sa customer service center ng inyong network provider at magpaset-up ng cellphone at mag try mag download habang andoon. Siguro sa 50 pesos na load matetesting nyo nang mag GPRS, mag GPRS download, at mag MMS.

Q: May mga stall po ba sa mall na pwede magdownload ng mga java games? Bakit po hindi ako makapag download ng java games naka set naman po ang unit ng cell ko.

Mas maganda kung pumunta ka sa customer service center ng iyong network provider at magpatulong ka sa pagdownload mula sa kanila. Baka ano pa mangyari kapag sa stall ka bumili ng games. Mapaano pa ang iyung cellphone.

~0~0~0~0~0~0~0~

Padala ang mga katanungan ninyo tungkol sa T.E.C.H. (Telephones, Electronics, Computers at Hardware) sa walastech@gmail.com at sasagutin namin sa mga susunod na column. Basahin sa http://walastech.blogspot.com ang mga dating issue.

CALL CENTER MADNESS

CALL CENTER MADNESS! Ni Relly Carpio

Hay nako! Andaming nag text! Ang saya! Madami sa mga nagtanong ay kung saan ang Convergys at ang People Support. Bueno, heto ang lahat ng opisina nila. Pero, nais ko lamang linawin. Example ko lang nung huli ko na column ang dalawang ito kasi sila ang dalawa sa mga pinakamalalaki na call centers dito sa pinas. Madami pa sila diyan, at ang importante ay tingnan ninyo sa classifieds kapag sila ay naghanap ng tao, pero sigurado naman ako na maari ninyong padalan ang mga ito ng application para kung sakali ay makaauna kayo.

Hindi sinisiguro ng Walastech! ang inyong pagkakapasok dito sa mga ito o kung sila ay hiring ngayon, alam nyo naman ang lagay ng ating bansa ngayon diba? Diba?

Kinuha mula sa www.convergys.com Cebu City R. Arcenas Street Arcenas Estates Banawa Hills Cebu City 6000 PHILIPPINES

Manila 7F, Tower 2 The Enterprise Center 6766 Ayala Avenue Makati City 1200 PHILIPPINES Phone: 857 7788

Manila PBCom Tower 6795 Ayala Avenue corner V.A. Rufino Street Makati City 1200 PHILIPPINES

Manila 33rd Floor, Yuchengco Tower RCBC Plaza, 6819 Ayala Avenue Makati City 1200 PHILIPPINES

Manila Block 44, North Bridgeway Northgate Cyberzone Fillinvest Corporate City Alabang, Muntinlupa City 1770 PHILIPPINES

Manila 24th Floor, Robinsons-Equitable Tower ADB Avenue corner Poveda Street Ortigas Center Pasig City 1600 PHILIPPINES Phone: 857 7600

Manila #46 Don Mariano Marcos Avenue Batasan Hills Diliman, Quezon City 1101 PHILIPPINES

Kinuha mula sa www.peoplesupport.com PeopleSupport Center Ayala Avenue corner Senator Gil Puyat Avenue Makati City, Philippines Phone: 885-8000 Email Jobs and Recruiting: manilajobs@peoplesupport.com Fax: 885-8097

~0~0~0~0~0~0~0~

Alam nyo ba na sa pamamagitan ng internet ay maari na kayong makipag-usap sa kahit kanino man sa buong mundo, basta siya ay nakainternet din? Sa napakaliit na halaga?

Ito ang teknolohiya na ginagamit ng mga cellcenter dito sa Pilipinas. Ang tinatawag na Voice Over Internet Protocol o Voice Over IP o VOIP. Ang ginagawa ng VOIP ay imbis na pinadadaan ang mga tawag sa telepono sa mga phone companies, sa kanilang mga cable at mga ground and satellite stations ay s internet na lamang nila pinadadaan. At dahil libre ang internet, libre din ang mga tawag na ginagaw nila. Dito kumikita ang mga call center, humihingi sila ng bayad mula sa mga tumatawag at gumagamit ng kanilang mga kagamitan.

At para mas malaki ang kitain nila, ay sa mga mahihirap na bansa na maliit lang ang bayad sa mga trabahador, tulad ng India, China at Philippines sila nagtatayo ng call centers. Kasi sa pamamagitan ng VOIP kahit saan sa mundo basta may internet ay pwede kang magtayo.

O eh bakit dito, samatalang mas mura sa China ang labor diba? Maski tayo ay doon nagapapagawa. Kasi po, ang mga Pilipino ay mga natural na "spokening dollar you know?! Yes yes yo."

Hindi tulad ng mga taga India o China, tayo ay nakapagi-ingles ng diretso at naiintindihan ng mga taga ibang bansa. Madami sa mga call center ay tinatayo para serbisyuhan ang mga Amerikano at ang mga Briton. Kasi mahilig silang tumawag sa telepono pag mayroon silang hindi alam. Parang iyung dating libreng 114 directory assistance ng PLDT na ngayon ay may bayad na din, ganoon ang madaming call center na naandito sa Pilipinas. Mayroon din na tinatawag na mga hotline o customer support.

Ganoon kasi sa Amerika, kapag may problema ang kanilang mga nabiling mga gadyet o computer o anopaman ay tumatawag agad sila sa telepono sa customer support. Hindi tulad natin na nagmamarunong.

Eniwey, dati ay tinatago pa natin mula sa mga mananawag na dito sila sa Pilipinas natatawag, pero ngayon na batikan na sa mundo ang Philippines as an ICT Hub, eh pwede nang ipaalam na: "Yes mam, you have called the beautiful sandy beaches of the Philippines! How may I help you? Chuvalu chenes chalaling ekek?"

O iyung mga marunong ng mag-internet diyan, imbis na tumawa kayo eh turuan nyo kaya ang isang kaibigan na hindi pa marunong mag-internet kung paano. Kasi. kahit na umaabot na sa tinatayang 40 milyon ang gumagamit ng cellphone dito sa Pilipinas ay ang bilang lang ng mga marunong gumamit ng computer at ng internet ay nasa 8 milyon lang?

Nakakalungkot isipin na ang Pilipinas ay tinataguriang isa sa mga ICT Hub ng mundo pero kakaunti pa rin sa atin ang marunong ng internet. Ang ibig sabihin ng ICT ay Information Communications Technology. Ito ang umaako sa lahat ng teknolohiya, gadyet, o paraan na siyang naglilipat ng anumang dunong o impormasyon tao sa tao o kumpanya sa kumpanya. Kasali dito ang mga computer, mga cellphone, mga telepono, at ang internet. Masasabi din na kasama dito ang lahat ng media tulad ng radyo, TV, at print.

Pero, kahit na 8 milyon lang ang siyang tinatawag na computer literate, sa laki ng numero na iyan, kumpara sa dami ng mga Pilipino, masasabi na rin na mataas ang antas ng dunong dito sa Pilipinas pagdating sa ICT. Kaya nga maliban sa India, ang Pilipinas ang siyang pangunahing destinasyon ng mga call center companies sa Asia. Siyempre andiyan din ang China, pero madami sa mga trainer sa kanila ay galing din ng Pinas.

Madaming mga eksperto ang nagsasabi at nagsitayo na ng mga call center dito sa Pilipinas ang nagsabi na na malaking parte ng kinabukasan ng ICT industry dito sa atin ay ang call center. Sa madaming walang mga trabaho diyan, sana'y inyong isipin kung maari ninyong pasukin ang industriya na ito, hangga't maaga ng di maunahan.

PAGKUHA NG TRABAHO SA CALL CENTER

Pagkuha ng Trabaho sa Call Center Ni Relly Carpio

Mabuhay! Nung isang araw ay may nagtanong sa akin na reader. Ano daw ang age limit sa call center. Ang sagot ko sa kanya ay ang bayaw ko ay 48 years old, pero nasa call center. Ang call center ay isang tinatawag na equal opportunity workplace. Wala itong pinipili na sex, age, o status: Talagang masasabing bata-matanda, may ngipin o wala. Basta malakas ang loob mo, pwede ka sa callcenter.

Hindi rason na mahina ka sa ingles kasi may training naman sa mga call center kung paano makipag-usap ng ingles sa mga caller. May kaibigan ako na mas baku-bako pa ang ingles kaysa sa mukha ni Ong pero nakapasok.

Kaya nang nag text muli sa akin ang same reader na humihingi ng tulong para makapasok sa call center, ang sabi ko, kaunting tiyaga naman, kaunting sikap mula sa kanya...mag-apply naman muna ikaw. Diba teng? Sabi nga ni Kristo bumili ka naman ng ticket muna bago kita papanalunin sa Swipistik!

Q: Ask ko lang po kung may alam kayong hiring ng data encoder? Louie Valdez Graduate of Computer Technology 27 Y.O.

Sumangguni sa Jobstreet.com o kaya ay tingnan ang classified ads ng PM, PSN at ng Philippine Star. Ayaw mong mag call center?

Q: hi hello po jobs info lng po about call center company & how get a job there even i dont have the ability. Romeo Ambe by E-mail

Anong wala kang ability eh ayan at ingles ka ng ingles? Patawa ka naman eh. Joke lang Romeo! Eniwey, sa ngayon ay dapat mong malaman na ang pagpasok sa isang call center ay test di lamang sa iyong abilidad na makatanda ng madaming mga facts and figures, pero ang pinakaimportante ay ang iyong kapabilidad na makipag-usap kanino man, kahit na foreigner.

Tuturuan ka naman ng iyong mapapasukan na call center sa pamamagitan ng kanilang training, pero talagang nasa confidence level mo iyan o bilib mo sa iyong sarili, kapag nakita ng recruiters na wala kang lakas ng loob eh hindi ka na nila pagaaksayan ng panahon na ikaw ay idaan sa training. Bakit ka pa ida-daan sa training kung masasayang lang ang gagastusin nila sa iyo. Ang maganda kasi sa call center eh kahit nasa training ka pa lang eh sumusuweldo ka na ng mahina ang 12 mil kada buwan. Di na masama diba?

Sa company naman na papasukan, subukan mo muna sa People Support at Convergys. Try mo sa kanila dahil sila ang pinakamalaki, at kahit madami ang nag-aaply sa kanila ay mas open sila for training. Marami pa diyan na mas maliit pero oks na din.

Tandaan mo lang na ang sikreto ay lakas ng loob. Sa pag-apply mo, buo dapat ang loob mo, kita dapat agad ito. Wag kang mahiya...trabaho iyan...marangal na trabaho...good luck. Pinoy ka! May agimat ang dugo mo.

~0~0~0~0~0~0~0~

Q: Bakit nagheheadset ang cellphone ko palagi po. May sira po ba? 8210 po ang cell ko. Pwede po ba akong turuan kung paano maalis ang headset sa cellphone ko? -Jeny Cainta Rizal

A: Mahirap na idaan ko sa aking column ang step by step niyan, pinakamaganda ay tingnan ang iyong manual ng cellphone para malaman kung paano. (Kaso ang sabi ni Jeny ay naitapon na raw niya ang kanyang manual...Moral lesson: huwag itatapon ang mga manual ng electronic equipment) Kaya ang solusyon, maghanap ng marunong makialam sa setup ng cellphone at ipaayos.

Q: Pwede po ba malaman kung saan ang address ng shop nyo? Reply please. Paturo lang sana ko kung paano gumamit ng e-mail, cellphone ko ay t290i. Paano po ba gamitin ito?

A: Wala kaming shop dito sa Team Walastech! sa mga IT companies po kami nagsisipagtrabaho at mga IT Journalists. Ang aming mga sources ng information ay ang mga major IT companies. Siguro ang ibig sabihin mo ay ang email function ng Sony Ericsson T290i at paano gamitin ito. Pumunta sa inyong network provider at ipa-activate ang email connection ng inyong cellphone, kung wala ito ay hindi iyan gagana. Also maganda kung magpaturo kayo sa kanila kung aling mga e-mail functions ang pwede sa inyong phone. Ang phone based email ay hindi namin nirerekomenda dahil masyadong maliit ang capacity nito.

Padala ang mga katanungan ninyo tungkol sa T.E.C.H. (Telephones, Electronics, Computers at Hardware) sa walastech@gmail.com at sasagutin namin sa mga susunod na column.

HELP! ANG CELLPHONE KO NA ISNATCH!

Help! Ang cellphone ko na-isnatch! Ni Relly Carpio

Magandang PM sa inyong lahat! Ayan! Kasi, sinabi na na huwag mag-text sa mga alangan na lugar. Ano? Eh di na-isnatch ang cellphone mo? Paano ngayon iyan? Ano gagawin mo? Eh di iiyak ka na lang diyan? Hay nako...kawawang bata.

Iyan lang talaga ang mapapala ng isang na-isnatchan ng cellphone. Kahit na gusto mong ipahabol sa pulis o ipabugbog kay Darna ang asoge na nagnakaw ng iyong cellphone ay wala kang magagawa kapag nakatakas na iyan. Pasalamat ka na lang na hindi ka sinaktan o ni-reyp o pinatay. Cellphone lang iyan...cry ka na lang sister.

Kapag sinuwerte ka ay mayroong mga mababait na kababayan natin na tutulong sa iyo, mga papa-bols na hahabulin at bubugbugin ang magnanakaw para sa iyo. Pero madalang sa hindi eh sa bilis ng mga asoge na iyan eh kahit si Mulawin di kayang habulin iyang mga iyan.

Hindi na biro ang manakawan ng cellphone ngayon, at hindi na rin nakakatawa kung gaanong kagaling itong mga ito. May kaibigan ako na tinabihan lang ay nakuha na ang cellphone. May kaibigan akong naglalakad lamang mula sa LRT papunta sa MRT eh nadukot na ang dalawa niyang cellphone sa bag. Pagsakay niya, wala na.

Bweno, ito ang sulat ni Jean sa email, nag-comment siya sa blog (online copy) ng WALASTECH! kaya ito ang ating subject ngayong hapon na ito:

On 7/1/05, jean <anonymous-comment@blogger.com> wrote: first time kung naread ang feature nyo sa PM. pwede po kyang maging topic nyo naman eh kung paano mabablock yung mga cell na ninakaw. ano mga dapat gawin kung nanakawan ka ng cellphone. ipapablock sn namin sa NTC pero me nagsabi na mahirap daw kung di nakaPLAn ang cell, so wl ng pag-asa pang mablock un? NOKIA7610 ung cell n nwla. hope ma-enlighten nyo kmi about such problem. we'll look forward 4 u'r response. thanks. Posted by jean to W A L A S T E C H at 7/02/2005 02:47:27 PM

Salamat sa inyong sulat Jean. Oo, malaking problema nga kung ikaw ay manakawan ng cellphone. Ang asawa ko man ng nawalan ng cellphone sa paraan ng pagnanakaw ay walang nagawa para mapigilan ang magnanakaw na magamit iyung cellphone, o marecover man. Mga heneral na ng pulis at SWAT ang kausap namin ha! At, nasa amin na iyung plate number ng magnanakaw na taxi driver! May nangyari ba? Wala! Ayun, pending...mamatay ka sa kakaintay.

Tumawag kami sa network provider para ipablock ang cellphone, sabi sa amin tumawag sa National Telecommunications Commission (NTC). Hiningi sa amin ng NTC na isubmit ang proof of purchase ng cellphone, affidavit of loss at tsaka lang nila ipade-deactivate ang IMEI number ng cellphone ng asawa ko. Walang pag-asa, bago mo makuha lahat iyon eh naubos na load mo, nabenta na cellphone mo at pati ang SIM mo eh nakarne na!

Tandaan: Iba pa ang pag-deactivate ng IMEI number at ng line ng isang cellphone.

Kapag line ka eh isang tawag mo lang sa network provider eh ibo-block na nila ito, kasi nga naman, post-paid account ka diba? Kung prepaid ka, sorry ka na lang. Say goodbye to your load and your cellphone and your SIM. Kapag binlock ang line eh ang current SIM na nasa network ay ide-activate remotely ng network provider para walang text at tawag ang maaring gawin ito. Ang bagong SIM na iisyu sa iyo ang siyang kanilang isasali sa network muli para paglagay mo sa cell ay parang walang nangyari. Nawala lang lahat ng phone numbers ng contacts mo, pero iyon pa rin ang phone number mo.

Samantala, ang IMEI ay short for International Mobile Equipment Identity, ito ay unique number na binibigay sa bawat mobile phone madalas ay nasa likod ito ng baterya, kung gusto mong malaman ang IMEI ng phone mo type mo lang ang *#06# at lalabas ito sa screen ng cell mo. Ang lahat ng IMEI numbers sa buong mundo ay nakastore sa mga EIR - Equipment Identity Register na siyang naglalaman ng mga approved numbers.

Kapag ang telepono ay nareport na stolen, o unaapproved, ang IMEI nito ay tinatanggal sa EIR at hindi na uli ito papayagan sa kahit anong GSM network sa buong mundo na sumali at tumawag, magtxt etc. Galing ano? Magiging useless ang ninakaw na cellphone mo! Ang problema...may mga asoge na kayang palitan ang IMEI ng cellphone. Hwehwehwe! Laos ka teng!

Malaking problema ang nakawan ng cellphone dito sa atin at halos imposible na marecover ang cellphone na nanakaw. Pati ang blocking ng cellphone ay mahirap gawin dahil kayang kayang ipaopen sa malaking black market ng cellphones dito.

Ang pinakamagandang gawin talaga ay i-save ninyo ang mga phone numbers ng inyong mga contact sa hiwalay na record (isulat sa papel halimbawa) para kung sakaling mawala nga ang cellphone ay bumili na lamang ng bagong unit at SIM at ipagpatuloy na lang ang buhay. Walang kapupuntahan ang intayin at habulin ang cellphone at number na nawala. Kung nakaline ka eh hihingi ka lang ng bagong kopya ng iyong SIM mula sa iyong network provider at parang walang nangyari.

Padala ang mga katanungan ninyo tungkol sa T.E.C.H. (Telephones, Electronics, Computers at Hardware) sa walastech@gmail.com at sasagutin namin sa mga susunod na column. Basahin sa http://walastech.blogspot.com ang mga dating issue.

MMS, GPRS, Magagandang Cellphones

MMS, GPRS, Magandang Cellphones ni Relly Carpio

Maayong PM sa inyong tanan! Isa na namang kapanapanabik na kabanata ng WALASTECH! Sa aming mga mambabasa at mang-te-text, huwag po sana tayong maiinip sa pagtanong at sa pag-intay sa sagot. Salamat muli sa aming mga tagasubaybay. Let's go sago!

Q: Good PM sir, tanong ko lang kung kaya nyong i-open ung 6630 Vodafone from Japan may nag-oopen naba non saka magagamit pa ba?

HABASAGOT: Bagsakan mo ng hollowblock bukas iyan. Joke! Mismong ang nanay ko ay Vodafone ang gamit. Pero ito galing sa UK (United Kingdom po hindi ukay-ukay) hindi sa Japan, padala ng tiyahin ko. Siguro nakalilito pag tiningnan, pero ang tinutukoy na 6630 diyan ay ang Nokia 6630, walang Vodafone na telepono, bagkus sila ay network provider, tulad ng Globe, Smart, at Sun. Kaso kapag nagbenta sila ng unit, ito ay may tatak ng kanilang kumpanya. Kaya nakakaloko ng mga tao na ang iniisip ay kapag ang cellphone ay may Vodafone na tatak ito ay kakaiba at mas mamahalin.

Sa totoo po ay ito ay smuggled o kaya ay padala mula lang sa ibang bansa. Smuggled kasi wala namang Vodafone dito diba? Ako mismo ay hindi nag-oopen ng cellphone at kapag balak mong ipa-open ang cellphone ay subukan muna sa mga authorized repair center, o kaya sa authorized dealers. Mahirap na ho kasi sa mga technician sa tabi-tabi na hindi naman authorized kasi baka ano pa magawa nila sa cellphone ninyo eh lokohin lang kayo ng mga asoge na iyan.

Dalhin ang cellphone sa authorized repair center at ipa-open doon. Kahit mas mahal, ay may warranty naman ang service. Iyung siguradong warranty, hindi iyung sabi-sabi lang! Madaling magsalita, mahirap ang gumawa! Tsug!

Pero hanggang maari ay dito na lang kasi kayo bumili ng cellphone sa Pilipinas. Mura naman dito kung ikukumpara sa ibang bansa eh dahil ang gusto nga ng gobyerno ay tayo ay maging tech-savvy o malupit sa mga teknolohiya.

Q: Gud PM po. May MMS ang cellphone ko pero di makasend ng pictures at ang GPRS not available. Tnx to Walastech.

HABASAGOT: Madami na ang nagsipagtxt sa akin ng problema na ito. Dalawa lang ang sagot dito. Ang una, ang cellphone mo ay wala talagang walang GPRS (General Packet Radio Service: makapag-i-internet ka sa mga WAP sites) at MMS o Multimedia Message Service, dahil ang model na ito ay isang GSM phone (Global System for Mobile Communications) na walang ganitong serbisyo. Ikalawa ay meron nga ang cellphone mo pero hindi naka-setup o mali ang setup.

Kung mayroon ka nga na GPRS/MMS phone ay pumunta lamang sa inyong network provider customer center at ipa-activate ng libre ang inyong GPRS at MMS. Kailangan lang ay mayroon kang load ng kaunti para makapag GPRS at mag MMS para ma-testing kung umaandar nga lang diba? Sana hindi tayong barat. Pwede rin sa stall ng inyong cellphone manufacturer sa mga mall. Muli libre ito, huwag magpaloko sa mga asoge na naniningil para i-activate ito.

Datapwat pwedeng ibigay sa inyo ng WALASTECH! ang mga code at password, dahil nga libre sila diba, huwag na lang at lalo pang makagugulo iyon. Madaming problema sa cellphone na malulutas (at maiiwasan) sa pamamagitan lamang ng kaunting pasensiya at pagbisita sa inyong mga customer center.

Q: Ask ko lang po kung maganda at maayos po bang gamitin ang Motorola tnx po. Asahan ko po sagot niyo.

HABASAGOT: Okay, eto na ang kinakabahan akong sagutin. Tandaan ito: WALANG PERPEKTONG CELLPHONE. Kaya mahirap sabihin na may mayroong maganda at may masamang cellphone. Sa dinami ng mga na-review o na-testing ko na cellphone, wala akong masasabi na pinakamagandang cellphone. Depende kung ano ang hanap mo sa isang cellphone.

Kada may nagtatanong sa akin kung ano ang magandang cellphone, ang tanong ko sa kanila ay: Magkano ba pera mo? At saan mo ba gagamitin. Kasi bakit ka bibili ng mamahalin kung wala ka na ngang pera, at halimbawa: bakit ka bibili ng may camera kung hindi mo naman gagamitin?

Ang gamit ko ay Motorola C380 MMS/GPRS phone na colored, pero walang camera. Kasi ito ay mura at hindi ko gusto ng camera sa phone pero gusto ko ng colored at may Java Games at GPRS, hindi naman ako nag-em-MMS. Ano ibig sabihin no'n? Binili ko ang cellphone na pinakaswak sa budget ko na less than 5,000 pero andoon lahat ng kailangan at gusto ko. Ngayon, kung may 30,000 na budget ako, eh ibang usapan na iyon. Diba? Parang merienda iyan eh...magkano ba dala mo? Heh! Mag-fishball ka na lang bai.

Kung ako sa iyo aking giliw na texter, bumisita ka sa Motorola shop at tumingin ng mga mas bagong model nila bago mo kunin iyan, kasi madami nang bago. Ikumpara mo rin sa mga model ng ibang mga manufacturer at hanapin ang cellphone na swak sa iyo at sa budget mo.

Padala ang mga katanungan ninyo tungkol sa T.E.C.H. (Telephones, Electronics, Computers at Hardware) sa walastech@gmail.com o sa 09179529665 at sasagutin namin sa mga susunod na column. Basahin sa http://walastech.blogspot.com ang mga dating issue.

Kasagutan sa Trabaho

Kasagutan sa trabaho ni Relly Carpio

Mabuhay! Eto na naman tayo muli. Sa mga nagtetext ng inyong mga questions: hanggat kakayanin ng WALASTECH! team na sagutin ang inyong mga katanungan ay gagawin namin ito. May dalawang klaseng sagot kayo na maaring matanggap mula sa amin. Ang una ay ang magalang na sagot na nagsasabing hindi naman kayang sagutin ang inyong sagot kasi hindi namin mapapagkasya ito sa loob ng isang text lamang, kaya'y sobrang technical ng inyong tanong na hindi ito maaring masagot ng maayos sa loob ng isang text din.

Ang ikalawa ay ang tinatawag namin na IKLISAGOT: ito ay ang pinakasimpleng kasagutan sa inyong tanong na kasya sa isang text, pero malinaw. Kung medyo nalabuan kayo ay tanungin nyO lang uli kami at lilinawin pa namin ng kaunti. Ang katapat ng IKLISAGOT ay ang HABASAGOT, na naandito sa column. Ang pagsagot namin ay aming gagawin sa pamamagitan ng kung sino mauna, ay siya ang unang sasagutin.

Muli, kung medyo sobrang technical ng inyong tanong (tulad ng kung ano ang JEEE2) ay medyo mahihirapan po kami na magresearch at sagutin iyan kaagad. Muli, kaunting pasensiya.

At kung gusto ninyong mabasa pangalan ninyo eh di ibigay diba? Kasi hindi namin ilalagay ang inyong cellpone numbers dito, may iba kaming section para doon. Hehehe! Hala, eto na!

Q: Saan po ba may bagong bukas na IT company. Meron ba sa place like Makati, Ortigas or Libis? TY! Any related sa course kong computer science, except call center? Gusto ko ring malaman kung may job offer sila, TY.

HABASAGOT: Tulad nang sabi namin sa amin texter ay medyo madami na kumpanya ng IT na nagbubukas dito sa Pilipinas. Ang IT o ICT ang isa sa pinakamabilis na lumaki na industriya dito sa Pilipinas. Isa lang dito ang mga call center. Good news sa mga taga East at South! Ang mga pinakabagong call center na building ay nasa Alabang at sa Libis. May dalawang branch din ng dalawang pinakamalaki na call center ang ginagawa ngayon sa kanto ng Ayala at Buendia. Abangan!

Ayon sa founder ng Genesys, isang IT company na siyang nag-susupply ng software para sa madaming call center sa buong mundo, ay ang Pilipinas ay makakakita ng halos aabot sa dalawang milyong trabaho bago mag 2008 kapag natuloy ang pag-laki ng industriya. Ibig sabihin, walang aberya, tulad nitong Gloriagate chuva ek! na ito.

Isipin niyo! Isa lang ang call centers sa mga ICT jobs na maaring makuha diyan sa tabi-tabi. Bueno, ang sabi niya ay ang kurso niya ay comsci, sige.

Madami ang mga naghahanap ng mga trabahador ngayon sa ICT. Siguro tinatanung ninyo, "Heller? asan kaya?" ang problema kasi ay madami sa mga ito ay mga multinational companies na naghahanap ng mga tao na skilled at may mga certificate.

Dapat maintindihan ng sino man na gustong pumasok ng ICT industry, ang certificate na authentic ay minsang mas okay pa kaysa sa diploma. Hindi ko sinasabi na masama ang mag-aral ha! (Kids! Don't be a fool! Stay in School!) Pero pagkatapos ng school ay magandang kumuha ng certificate course kung trip mo na mag-ICT.

Exampol! Napagusapan na rin, sabi kahapon ni Mareng Aivie sa aking asawang si Alma na ang kanyang ate, na si Marnie nung nag-aral ng kaunti sa AIM ay biglang lumaki suweldo niya pagkagraduweyt ng certificate course. Si Pepper, isa ko pang kumare nag-aaral ng masteral para lang makuha ng mas malaking kumpanya.

Kaya kahit na graduweyt ka ng comsci o wahteber, ay mahihirapan ka pa rin makakuha ng trabaho kung wala kang certificate o work experience. Bakit kamo? Matalino ka naman at guwapo diba? Walang anghit? Kasi po, sampu-sampera ang mga comsci ngayon, pero pag may certificate ka, o kaya ay may work experience ka, o kaya ay specific skill, tulad ng Macromedia Breeze 8 proficiency halimbawa, eh di naiba ka! Ikaw ang pipiliin! Ikaw ang winnerrr! Dyarann!

Kaya kung ako sa imo, mag call center ka muna kung magaling kang mag-ingles (pwede ring mag-german, french o intsik, kasi may mga call center na iyon ang hanap). O kung hindi, bweno iho! maghanap ka na ng certificate course in IT na pwede mong kunin. Bat weyt! Ders morr! Dapat ang certificate ay mula sa isang tanggap na magaling na iskuwela ng ICT. Hindi iyung maliit na pipitsugin lang. Kung hindi mo kayang kumuha sa mga matitinding Universities, eh di sa ICT schools ka pumunta, tulad ng STI at AMA. Okay? Goodluck sa iyo.

~0~0~0~0~0~0~0~

Padala ang mga katanungan ninyo tungkol sa T.E.C.H. (Telephones, Electronics, Computers at Hardware) sa walastech@gmail.com o sa 09179529665 at sasagutin namin sa mga susunod na column.

MMS Phones

MMS Phones Ni Relly Carpio

Mabuhay! Sasagutin po natin ngayon ang isang text mula sa isa sa ating mambabasa ng WALASTECH! Pakiusap lang po, sasagutin po ng column na ito sa aming kaya ang inyong mga text questions. Sana po maintindihan nila kung hindi naming masagot sa pamamagitan ng text o tawag sa telepono ang inyong mga katanungan. Minsan po kasi ang sagot sa inyong katanungan ay may kahabaan at hindi maipapaliwanag sa loob lamang ng isang text. Kaunting pasensiya lang po.

Q: Pwede po bang magtanong? Bakit po ba iyung (Nokia) 2600 ba cellphone ay walang MMS? Di po ba nakakatanggap ng colored na images? Ano po ba ang MMS?

Ang MMS ay ang tinatawag na Multi-Media Message Service. Ito ang isa sa pinakabagong teknolohiya sa mga cellphone. Nagsimula ito sa SMS o Short Message Service na madalas na gamit dito sa Pilipinas. Mayroon nang mga naunang ibang klase na mga message service sa mga cellphone.

Mayroon nang tinawag na EMS o Enhanced Message Service kung saan mga maliliit na pictures at logos at sounds ay maari nang ipadala sa pamamagitan ng text. Ang MMS ay mapapalitan din ng tinatawag na VMS o Video Message Service na siyang padating na kapag ang ikatlong henerasyon na ng cellphone network ang gamit natin.

Bueno, ang MMS ay mga SMS na maaring lagyan ng mas malalaking colored picture o ng maiigsing video. Ang limitasyon lamang niya ay maari lamang itong umabot ng 100 kb. Napakaliit nito kung ang pinapadala ay mga high resolution photos at videos.

Ang mga MMS phones ay medyo nasa mid-range ng mga cellphones. Ang Nokia 2600 ay kasama sa mga tinatawag na entry level phones, o iyung mga pinakamura sa mga cellphones. Madalas ang mga MMS phones ay iyung may mga kamera at may mga medyo malaki na data capacity. Kahit na colored na ang screen ng Nokia 2600 at ito ay mayroong mga animated screensavers at polyphonic ringtone ay ito ay hindi MMS phone at hindi makakatanggap o makapagpapadala ng colored images.

Q: Good P.M. po. May MMS ang cellphone ko pero di ako makasend ng pictures at ang GPRS ay not available.

Ang cellphone kapag binili mula sa isang network provider tulad ng Globe, Smart o Sun ay madalas nakalock sa network na iyon. Ang problema ay iba-iba din ang setting na siyang nilalagay ng mga network providers na ito para pasukin ang kanilang GPRS network na siyang ginagamit ng MMS service para makapagpadala ng pictures. Kaya hindi ko pwedeng basta ibigay sa inyo ang activation codes at passwords para mapaandar ninyo ang GPRS ninyo at makapagpadala at makapagdownload na ng picture messages.

Actually, medyo nakakaloko kapag sinabing picture messages, kasi ang EMS ay matatawag din na picture message, maliit na logo nga lang, pero picture pa rin diba? Kaasar. Eniwey, Ang GPRS kung tawagin ay General Packet Radio Service. Ang ginagawa niya ay sa pamamagitan ng radio waves ay nagpapadala siya ng pictures, sounds at text ng patingi-tingi.

Kaya ang tawag ay packet, o maliit na balutan. Ito ay ginagawa para madaling makapagpadala ng mga datos mula sa isang cellphone sa ibang cell. Kung malaki masyado kasi ang packet ay mahihirapan na magpadal ang network at mas malaki ang tsansa na magkaroon ng problema o aberya, hindi tulad pag maliliit lamang, madaling bantayan at ilipat-lipat.

Bueno, kung may cellphone at ayaw umubra ng GPRS at ng MMS ay pumunta lamang sa center ng network provider (Globe, Smart o Sun shop) o kaya ay sa isang shop ng manufacturer (tulad ng mga stall sa Digital Exhange sa Glorietta) at doon ninyo ipa-configure at ipa-activate ang GPRS at MMS. Libre ho ito, di tulad sa ibang mga technician diyan sa labas na pati iyon ay hinihingan pa ng bayad. Wag magpaloko.

Padala ang mga katanungan ninyo tungkol sa T.E.C.H. (Telephones, Electronics, Computers at Hardware) sa walastech@gmail.com o sa 09179529665 at sasagutin namin sila sa mga susunod na issue ng column.

World Cyber Games Simula Na!

WORLD CYBER GAMES SIMULA NA! Ni Relly Carpio

Ang tinagurian na Olympics ng electronic gaming ay naghahanap na muli ng mga manlalaro na siyang magiging representative ng Pilipinas. Taon taon ay ipinagdidiwang ng Samsung ang World Cyber Games o WCG ba kinalalahukan ng mahigit na 60 bansa. Ito na ang ikaapat na beses na magkakaroon ng WCG. Ito rin ang magiging ikatlong beses na sasali ang Pilipinas. Ang WCG ay gaganapin sa Singapore ngayong taon. Nuong nakaraang taon ay sa San Francisco USA ito ginangap. Bago iyon ay sa South Korea kung saan nanggaling ang Samsung.

Malaki ang papremyo ng WCG para sa pinakamagagaling na manlalaro. Siyempre ang mapipili rin na representative ay makukuha ang karangalan na dalhin ang dangal ng ating bansa. Kasama na doon ang pagkakataon na makapunta sa ibang bansa na sagot ng Samsung.

Hanggang sa Hulyo 15 ay bukas ang registration sa mga piling Internet Cafe at online sa www.samsung.ph o sa www.samsungcybergames.ph para sa mga gamers na lalahok. Dapat kayong magmadali dahil ang unang 1500 na manlalaro ay maaring manalo ng Yepp na MP3 player ng Samsung sa isang raffle.

Ang mga laro na kalahok sa WCG na siyang maaring sasalihan ng magiging e-sportsmen para sa elimination rounds at sa kalaunan ay lalabanan ng Team Philippines ay ang mga sumusunod: Warcraft 3: Frozen Throne,Starcraft Broodwars, Need For Speed Underground 2 at ang kinagigiliwang Counterstrike Source. Kailangan ng 5 man team para sumali sa Counterstrike Source eliminations.

Siyam na manlalaro lamang ang kukunin makatapos ang eliminations. Iyung lima na binanggit kanina, tapos ay dalawa sa Starcraft Broodwars, at tig-isa sa Warcraft 3: Frozen Throne at Need For Speed Underground 2.

Ang WCG ay sinimulan ng Samsung noong taong 2000 bilang isang pista na paglalahukan ng mga games, cultural events, exhibitions at conference na tumatalakay sa industriya ng computer gaming. Nitong mga nakaraan na taon, ang Pilipinas team ay hindi pa pinapalad na manalo ng anumang tropeo, pero malaki ang tiwala ni Tjader Regis, organizer ng eliminations ng WCG dito sa atin na ang susunod na grupo na mapipili ay may magandang tsansa na makapuwesto at makapaguwi ng karangalan para sa ating bansa.

Si Samsung Electronics Philippines Corporation President at CEO Hyuck Jae Shim ay dumalo nang ipinaalam sa media ang simula ng registration and elimination ng WCG 2005. Sabi niya na ang Samsung ay handang tulungan ano mang programa na nakatuon sa ikabubuti at ikagagaling ng mga kabataan.

Ayon sa mga ibang nakausap namin, hindi naman sa pagmamayabang, talagang magaling naman ang mga manlalaro ng Pilipinas. Ngunit, talagang namamalaas lang nitong mga nakaraang taon, siguro na rin dahil ang akala at alam ng madla ay tayo ang isa sa mga talagang pinakamagaling ay agad na nasasabak ang ating mga manok sa mga matitinding mga bansa tulad ng South Korea, Japan, at Alemanya. Kaya hindi nakakagulat na madali tayong natatanggal. Ni hindi pa nakakapagpainit ng puwit ang ating manlalaro eh arya na! Sino nga naman ang mananalo ng ganun, hindi ka pa nakakabuwelo eh tinatadyakan ka na.

Magandang isipin na dahil sa paglalaro ng computer game, ang mga kabataan ng ating bansa ay maaring maging mga tulad ng ating mga manlalarong pang Olympio na magdadala ng ating bandila at ilalaban ito ng patayan!!! (Sa loob ng computer nga lang bay! Konting lamig...easy!) Kaya sa mga magulang, pabayaan nyo na si junior na makalaro ng kahit kaunti pa. Malay nyo diba? Hindi biro ang mga premyo sa WCG. Aba'y US$50,000.00 ang nakuha ng winning Counterstrike team last year. Halos tig-kalahating milyong piso din iyon sa kada isang miyembro.

At tulad ng dati, kami, at ang sambayanang Pilipino na rin siguro ay nasa likod ninyo. Sino man ang mapili sa darating na eliminations. Mabuhay kayo WCG Team Philippines! Mabuhay ang lahing Pilipino! Sali na!

***

Nais batiin ng isang miyembro ng Team Walastech! na si Fermin de los Angeles ng Channel Technology Inc. si Ms. Beverly Lao.

***

Padala ang mga katanungan ninyo tungkol sa T.E.C.H. (Telephones, Electronics, Computers, at Hardware) sa walastech@gmail.com o sa 09179529665 at sasagutin namin sa mga susunod na column.

-30-

photo caption: Ang Opening Ceremonies ng Samsung World Cyber Games noong nakaraang taon sa San Francisco, USA na kinalahukan ng halos 60 bansa kasama ang Team Philippines.

Computer Games at ang Estudyante

COMPUTER GAMES AT ANG ESTUDYANTE Ni Relly Carpio

Bago ang lahat ay nais batiin ng WALASTECH! ang mga nanalo sa katatapos lang na CyberLeague Tournament 2005. Congratulations din kay Raymond Ricafort, Presidente ng Netopia sa isa na namang successful na taon ng CyberLeague. More power!

Pasukan na naman. Naandiyan na naman ang mga madalas na problema ng mga magulang kung gaano katagal nila papayagang manood ng TV o maglaro sa computer ang kanilang mga anak. Dapat ay hindi naman talaga ito maging issue, dahil ang pinakamagandang sundin ika nga ni Sen. Juan Flavier ay "Moderation in Life" o iyung wag sobra.

Masama rin kasi na hindi matuto ang inyong anak sa larangan ng computer. At ang pinakamadaling paraan para sila ay matuto ay sa pamamagitan ng computer games. Dapat lang ay gabayan ng magulang ang paglalaro ng kanilang anak, at alam niya kung ano ang ginagawa ng kaniyang anak sa computer. Ang mga magulang kung gayon ay dapat din matuto sa computer kahit papaano. Paano mo babantayan ang isang bagay na hindi mo naiintindihan? Diba?

Ang paglalaro ng computer ang talagang siyang nakakahumalingan ng mga kabataan ngayon, at sino nga naman ang hindi mahuhumaling sa mga laro na iyan? Aba'y minsan ay panoorin ninyong maglaro ang inyong puslit ng makita ninyo kung gaanong kaganda ang graphics o mga imahen sa laro mismo. Ibang iba iyan sa mga sinaunang laro. Baka pati ikaw na matanda ay magustuhan ito.

At di tulad ng dati na ang paglalaro ay walang kapupuntahan ay marami nang mga tournament ngayon, tulad ng nabanggit, at tingnan nyo lang sa baba at makikita ninyo kung gaanong kalaki ang mga premyo.

Marami na rin kasing mga study na nagsasabing ang paglalaro ng mga computer game ay nakakatulong sa pagiging kompetente ng isang bata. Ang tingin kasi sa computer game ay ito ay laro lamang, pero maraming tinuturo ang computer games: ang pagiging pursigido, ang hindi pagayaw basta basta sa harap ng mga suliranin, ang pagiging mabusisi at mapagpasensiya.

Ang dapat talagang matuto ay ang mga magulang, ang intindihin kung ano ang nilalaro ng kanilang mga anak. At ang maging patas pero strikto sa haba ng oras ng paglalaro. Parental Guidance nga diba, hindi Parental Control. Game!!!

~0~0~0~0~0~0~0~0~0~0~0~0~0~0~0~0~0~0~0~0~

Ang mga nanalo sa CyberLeague Tournament 2005 at ang kanilang mga kategorya:

NBA Live 2004 3rd Runner Up - Rafael Dave 2nd Runner Up - Brian Guanga 1st Runner Up - Archie Alejo Grand Prize - Rainer Alejo

Need for Speed Underground 3rd Runner Up - Faisal Dimalna 2nd Runner Up - Israel C. Magante 1st Runner Up - Alex Kapampangan Grand Prize - Ronald Ablaza

StarCraft: Brood War 3rd Runner Up - Cuthbert Dodson 2nd Runner Up - Francis Gravador 1st Runner Up - Byron Bungon Grand Prize - Mark Spina

Ragnarok Online: Boss Time-Attack 3rd Runner Up - MVP Devilz 2nd Runner Up - Ghostz 1st Runner Up - AnL Grand Prize - the Chosen

Ang mga Grand Prize winners ay magkakamit ng halos Php 180,000.00 worth ng prizes kabilang ang isang Intel Pentium IV PC, libreng 4 year course sa ACSAT, Altec Lansing Headphones, Cellphone mula sa SMART, Infocom pre-paid internet cards, Netopia coupons at pera. Ang mga 1st Runners Up ay magkakamit ng halos Php 70,000.00 worth ng cash at prizes. Ang mga 2nd Runners Up ay halos Php 65,000.00 worth ng cash and prizes, habang ang mga 3rd Runners Up ay halos Php 63,000.00 worth ng cash at prizes.

-30-

photocaption: Ang Cyberleague champions kasama si DPI president Raymond Ricafort (3rd row, ika-5 mula sa kaliwa), mga sponsors at si Optik - ang Netopia mascot.